2. Kusay b. Kilâb ve Kureyş’in Mekke Hâkimiyeti

Kâbe Hz. İbrahim ve oğlu İsmail tarafından inşâ edildikten sonra hac hizmetleri bir süre Hz. İsmail ve çocukları tarafından yürütülmüş, ardından Mekke’nin yönetimi ve Kâbe hizmetleri Güney Arabistan kabilelerinden Cürhümlülere, onlardan da Huzâalılara intikal etmiştir. Milâdî 5. Yüzyılda Mekke idaresini ve Kâbe hizmetlerini Hz. İsmail’in soyundan gelen ve Hz. Peygamber’in de mensubu bulunduğu Kureyş kabilesi üstlenmiştir.

Hz. Peygamber’in beşinci kuşaktan dedesi Kusay b. Kilâb Mekke idaresi ve Kâbe hizmetlerine yönelik düzenlemeler yaptığı sırada Kureyşlileri toplayıp önemli bir konuşma yaptı ve onları da hacılara su ve yiyecek temini gibi hizmetlere ortak olmaya çağırdı. O, Kureyşlilere şöyle seslenmişti:

“Ey Kureyşliler! Sizler Allah’ın komşuları, Kâbe ve harem ehlisiniz. Hacılar ise Allah’ın misafirleri ve O’nun kutsal evinin ziyaretçileri olup ikram edilmeye en lâyık misafirlerdir. Şu halde hac mevsiminde hacılar buradan ayrılıncaya kadar onlara yiyecek ve içecek ikram edin. Şayet imkânlarım bunların hepsini yapmaya yetecek olsaydı, buna sizi dâhil etmeden bizzat kendim yerine getirirdim.”

Kusay bu hizmetlerin yürütülebilmesi için bütün Kureyşlilerden gücüne göre para ve mal toplayarak bu maksatla bütçe oluşturulması geleneğini başlatmış oldu.

İbn Hişâm 1355/1936. es-Sîretü’n-Nebeviyye, nşr, Mustafa es-Sekkâ ve dğr., I-IV, Kahire, I-II, s. 130; İbn Sa’d 1388/1968. et-Tabakâtü’l-kübrâ, nşr. İhsan Abbas, I-IX, Beyrut, I, s. 73.
Çeviren: Abdülkerim Özaydın – Casim Avcı