A. DÖRT HALİFE (HULEFÂ-Yİ RÂŞİDÎN)

Hz. Muhammed’in vefatından Emevîlerin kuruluşuna kadar (632-661) İslam devletini yöneten halifeler, İslam yazınında Dört Halife veya Hulefâ-yi Râşidîn diye bilinir. Dört halifenin her biri, Hz. Muhammed’in vefatından sonra ortaya çıkan otorite boşluğunu gidererek, İslam toplumunda meydana gelen çeşitli sapmaları ve İslam açısından ortaya çıkan düzensizlikleri, Kur’ân ve sünnet esaslarına göre yeniden zapturapt altına almaya çalışmışlardır. İlk halifelerin görüş ve icraatlarının, gerek sonraki halifeleri gerekse İslam düşünürlerini bağlayıcı olması bakımından, İslam medeniyetinde önemli bir yeri vardır. Her ne kadar Hz. Muhammed’in vefatının yol açtığı otorite boşluğundan kaynaklanan sorunlar öne çıkarılsa da, Hulefâ-yi Râşidîn’in görüş ve icraatlarının, İslam’ın siyasi olarak temellendirilmesi ve bugüne değin ulaştırılması konusunda büyük ve haklı bir önemi vardır. Özellikle Emevîlerle birlikte hilafetin saltanata dönüşmesine müracaatla ilk dört halife, klasik İslam yazınında “doğru yolda olan” ve “kemale ermiş” anlamlarına gelen “râşid” kelimesinin çoğulu olan “râşidîn” kelimesiyle nitelenmiştir. Dört halifenin diğer bir özelliği, onlardan her birinin halife seçilmesinin farklı yöntemlerle gerçekleşmiş olmasıdır.