G. TOPRAK ISLAHI VE EKİN: EL-KURAŞÎ

Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Âdem b. Süleymân el-Kufî el Mukrî, 203/808 tarihinde Vâsıt şehri yakınlarında Fem-i Sılh’da vefat etmişti. Kıraat ilmini Ebû Bekr b. Şûbe b. ly⺒tan alan Yahyâ b. Âdem, Yezîd b. Abdülazîz, Kutbe b. Abdülazîz, İbrâhîm b. Sa’d, Hasen b. Sâlih, Yahyâ b. Zekeriyyâ, Fudayl b. Merzûk, Mufaddal b. Muhelhil, Vekî’ b. Cerrâh, Varaka, Vehîb ve diğer âlimlerden ilim tahsil edip hadis rivayeti yapmıştı. Kıraat ilminde, meşhur on kıraat imamından biri olan Halef’i yetiştiren Yahyâ b. Âdem, Müslümanların işlerini kolaylaştırmak için fıkıh ilminde pek kıymetli eserler vermiştir. Kendisinden sonra gelen âlimler onu, Veki’ b. Cerrâh’ın halefi olarak görmüşlerdir. Aynı zamanda, Ahmed b. Hanbel, Ebû Kureyb, Abdullah-ı Mesnedî ve İbn Ebî Şeybe gibi pek çok değerli ilim adamı da yetiştirmişti. Ayrıca birçok değerli eser kaleme alan Yahyâ b. Âdem’in, fıkha dâir Kitâbü’l-harac isimli eseri de sahasında öneme haizdir. Bunun dışında Kitâbü’z-zevâl, Kitâbü’l-ferâiz adlı fıkha dair iki kitabı ve Ahkâmü’l-Kur’ân adlı tefsire dair kitabı da meşhurdur.

[Hurma ve ekin ekmek]

… Ebû Üseyd kanalıyla gelen rivayette Resûlüllah (s.a.s) şöyle buyurmuştur: “Her kim bir ekin eker yahut bir fidan dikerse, her yenildiğinde ona ecir verilir…”

… Câbir b. Abdullah Resûlüllah (s.a.s)’ın şöyle dediğini nakletmektedir: “Her kim ölü bir araziyi diriltir de bundan dolayı kendisine ecir vardır. Buradan her yenildiğinde de kendisine sadaka olur…”

Yine Câbir kanalıyla gelen bir rivayette Resûlüllah (s.a.s)’ın şöyle buyurduğu rivayet edilmektedir: “Her kim bir ekin eker veyahut bir fidan dikerse, ondan da bir insan, bir hayvan veya bir kuş yerse, bu, onun için bir sadaka olur…”

[Ölü toprağı diriltmek]

… Hişam b. Urve babası tarikiyle Resûlullah (s.a.s.)’ın şöyle buyurduğunu nakletmiştir: “Her kim ölü bir araziyi ihya ederse, orası ona mahsustur. Zâlim birisi o toprak üzerinde hak iddia edemez…”

… Muhammed b. Ubeydullah es-Sakafî şöyle demiştir ki: “Ömer b. el-Hattâb (r.a.) bize şöyle yazıp bildirdi; “ölü toprakları ihya eden kimse bu topraklar üzerinde daha çok hak sahibidir…”

Yahya b. Âdem el-Kuraşî, Kitabu’l-Harac, (tashih: Şeyh Ahmed Muhammed Şakir), (el-Mektebetü’s-Selefiyye, 1384), s. 77, 78, 80, 82. 
Çeviren: Abdurrahman Yazıcı - Reşadet Ahmadov